//----------------------------------------------------------------------- fb instant afticles

اعتیاد الکترونیکی

انسان موجود اجتماعی است و فطرت‌اش تقاضا می‌کند تا در اجتماع (جمع) و در بین همنوعان خود زندگی کند. اما قرن 21 که بیشتر به قرن ارتباطات مسمی است حالتی را ایجاد کرده که انسان را از فطرت اجتماعی‌اش بدور ساخته است. انسان در قرن ارتباطات بیش از هر دوره‌ی دیگر از زمان منزوی و تنها شده است. یگانه علت این معضل اعتیاد انسان‌ها به استفاده‌ی غیر هدفمند و نامطلوب ابزار تکنالوژی و الکترونیک است. امروز تقریباً از هر ۳ انسان، یکی آن از شبکه‌های اجتماعی و انترنت استفاده می‌کند و بجای این‌که وقت خود را با افراد و جمع حقیقی مثل دوستان، والدین، همسر و فرزندان سپری کنند، با ابزار و وسایل الکترونیکی وقت گذرانی می‌نمایند. این وسایل عامل انقطاع روابط حقیقی و طبیعی شده نه دلیل به هم پیوستگی آنان. البته بدون شک که تکنالوژی به هم پیوستگی مجازی را برای انسان به ارمغان آورده اما متاسفانه این نقطه باعث فریب واغوای اکثریت در استفاده از تکنالوژی و دنیای مجازی گردیده است.

انزواگرایی:

یکی از عواقب غیر قابل کتمان استفاده از ابزار الکترونیک و تکنالوژی، شکل گیری انزواگرایی است که بیشتر در جوامع سرمایه‌داری غرب حاکم است؛ انزواگرایی حالتی را می‌گوید که انسان در یک جمع حضور دارد اما احساس تنهائی می‌کند و این حالت بنابر دو علت رخ می‌دهد، یا به علت انزوای فکری که انسان نزدیک به یک جمع قرار دارد اما در تعامل با آن جمع و افراد آن احساس ضعف و سستی می‌کند و از این‌که با آن‌ها ارتباط قایم نماید، برای‌اش بسیار سخت تمام می‌شود. یا هم به لحاظ انزوای عملی (فزیکی) که انسان جسماً از جمع و اجتماع خود را منزوی و دور می‌سازد.

چه بسا مشکلات روحی و روانی که فرد در خود داشته باشد و هیچگاه از آن آگاه نباشد اما فرد دیگری به واسطه یک ارتباط حقیقی و زنده مشکلات خود را متوجه شده و برای حل آن تلاش می‌ورزد. تماشای تلویزیون، کیبل، فلم، استفاده از انترنت، موبایل، گیم و… جزلاینفک شیوه‌ زندگی مدرن ما شده و به صورت قطعی ساعاتی از روز را با یکی از این وسایل ارتباط جمعی می‌گذرانیم. اما شاید مدت‌ها بگذرد ونتوانیم با خانم، فرزندان، والدین و… ارتباط حقیقی و حضوری به معنی واقعی آن برقرار کنیم. انسان ها امروز در عین زمان که در فضای مجازی و انترنت نزدیک به همدیگر اند و از همه حال و احوال اکثر نقاط جهان مطلع اند اما همین انسان ها در یک تنهائی و انزوایی عمیق غوطه ور هستند که اصلن مجال یک لحظه‌ خلوت با خود را پیدا نمی‌کنند.

هدف از خلوت، کشیدن وقت کافی برای اندیشه و تفکر و خیال پردازی های مشروع می باشد و وقتی است که انسان دور از همه مصروفیت های مادی و فشارهای شعوری بالای مغز، ذهن خود را استراحت می دهد. در حالی که انزواگرایی حالتی طبیعی انسان نبوده و منحیث یک مشکل روانی قلمداد می شود. یعنی اکثریت اوقات زندگی انسان در اجتماع و جمع‌های مانند فامیل، والدین، وظیفه، دوستان و… سپری می‌شود در حالیکه فرصت‌ های که انسان به خلوت کردن با خود اختصاص می دهد بسیار اندک و ناچیز است. اما این فرصت اندک برای انسان فوق العاده حیاتی شمرده می شود.  چرا که انسان برای تغییر و رشد شخصیت‌اش و همچنان برای اصلاح و تغییر عادات بد که در مقابل رشد شخصیت‌اش منحیث یک مانع بزرگ قرار گرفته باید مدتی را با خود خلوت کند و این ضرورت فطری انسان است. اما انزوا که انسان با وجود حضور در یک جمع احساس تنهایی می کند، نه تنها که نیاز فطری نبوده بل به رشد شخصیت انسان نیز صدمه‌ی بزرگ می‎رساند.

مشکل بزرگ انسان های امروزی نداشتن خلوت با خویشتن است و قسمی‌که گفته شد تلویزیون، کیبل، انترنت، موبایل، گیم و… اطراف ما را محاصره کرده‌ و انسان ها را از این نیاز فطری شان بدور ساخته است.

اهمیت جمع در اسلام:

اسلام عزیز چنان‌چه از احکام، مفاهیم و افکار آن هویداست یک دین و نظام اجتماعی بوده و تطبیق و عمل به آن نیز جمعی و گروهی می‌باشد. اگر به مجموع روایات و احادیث پیامبر صلی الله علیه وسلم نظر انداخته شود دیده خواهد شد که اسلام از اختیار کردن حالت انزواگرایی و گوشه نشینی مسلمانان را منع کرده است:

كُنتُمْ خَيْرَ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ تَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَتَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنكَرِ وَتُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَلَوْ آمَنَ أَهْلُ الْكِتَابِ لَكَانَ خَيْرًا لَّهُم مِّنْهُمُ الْمُؤْمِنُونَ وَأَكْثَرُهُمُ الْفَاسِقُونَ [سوره آل‌عمران:110]

شما بهترین امتی بودید که به سود انسانها آفریده شده‌اند؛ (چه اینکه) امر به معروف و نهی از منکر می‌کنید و به خدا ایمان دارید. و اگر اهل کتاب، (به چنین برنامه و آیین درخشانی،) ایمان آورند، برای آنها بهتر است! (ولی تنها) عده کمی از آنها با ایمانند، و بیشتر آنها فاسق اند، (و خارج از اطاعت پروردگار).

حضرت عمر رضی الله تعالی عنه در این خصوص فرموده: اسلام نیست مگر بدون جماعت (جمع) و جماعت نیست مگر بدون امارت (رهبری)، و رهبری نیست مگر بدون اطاعت.

پس واضیح می‌شود که اسلام یک دین جمعی است و تطبیق و دعوت آن نیز باید جمعی صورت گیرد. از کلمه طیبه که مجوز داخل شدن به اسلام است شروع تا دعوت سیاسی پیامبر صلی الله علیه وسلم برای تاسیس نظام اسلام و بلآخره حمل این دعوت، همه به شکل جمعی به پیش رفته است.

درعین حال که جمع و اجتماع از دید سیاسی فوق العاده قابل اهمیت است، بالای رشد شخصیت و ثبات ایمان یک مسلمان نیز تاثیر بسزا دارد. چون یکی از مظاهر رضایت الله‌ سبحانه‌وتعالی جمع و بودن در جماعت است. جمع دارای ارزش‌های بسیار ارزنده و خاص است که در تربیه فرد و تشکیل شخصیت نیک و اسلامی او کمک می کند. همانطوری که تبلیغات فضای حاکم شخصیت ما را در جهت منفی رشد می دهد طبیعتاً جمع و فضای اسلامی باعث رشد شخصیت ما در جهت مثبت آن می شود.

چه باید کرد؟

اساس اعتیاد الکترونیک و شکل گیری انزواگرایی در جوامع غربی و سرمایه‌داری بنا یافته است و برای این که از این معضل بزرگ اجتماعی رهایی پیدا کنند محققین غربی به بعضی راه حل های موقتی و کاذب دست پیدا کرده‌اند که آن مقید کردن استفاده از وسایل الکترونیکی بخصوص موبایل و آیپد است و برای این‌که شخص معتاد را از این معضل نجات دهند در پهلوی محدودیت وقت استفاده از وسایل الکترونیکی، آن‌ها را به تعامل بیشتر با انسان‌ها در فضای حقیقی، سپری نمودن بیشتر اوقات در فضای سبز و طبیعت و بلآخره داشتن ترکیب متناسب از خواب کافی، استفاده کمتر از دو ساعت روزانه از اسکرین و تمرینات و حرکات فزیکی تشویق و ترغیب می‌نمایند.

اما این راهکار ها به صورت اساسی نمی‌تواند مشکل را حل کند چون یگانه راه حل اساسی که براستی نجات دهنده‌ی انسان‌ از معضل اعتیاد است، استفاده‌ی هدفمندانه و ضروری از وسایل الکترونیکی است. در جوامع غربی تنها به مقید ساختن آن تاکید می‌شود اما ما می‌خواهیم که وسایل در خدمت هدف اساسی فرد مسلمان قرار گیرد یعنی استفاده از وسایل الکترونیکی مقید ساخته شود اما به روش هدفمندانه.

بناً برای مومن هوشیار و بیدار لازم است که روان خود را به جهت کسب رضایت الله سبحانه‌وتعالی با استفاده‌ی هدفمندانه از ابزار الکترونیکی اعیار نموده و به این روان اساسی اعتیاد پیدا کند. از الله سبحانه‌وتعالی می‌خواهیم که ما را توفیق عطاء نماید تا تمام زندگی خود را هدفمندانه صرف کسب رضایت الله سبحانه وتعالی نماییم تا باشد که جنت ابدی او را بدست آوریم.

نویسنده: احمد عاصم

Print Friendly, PDF & Email

مردم نیز مشاهده کرده اند

ایا کېدونکې سوله د جګړې پای دی؟

په تېره څلوېښت کلنه دوره کې د افغانستان د مسلمان ولس ډېر څه د جګړې …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *