مفهوم امت وسط

چکیده: اصطلاحات اسلام افراطی و معتدل هیچ اساسی در منابع اصیل اسلامی نداشته و صرفاَ به هدف اغوای افکار عمومی در خصوص مفاهیم اسلامی و جهت‌دادن مردم به سمت کنش‌پذیری می‌باشد. درحقیقت این اصطلاحات مسلمانان را از اصل عقیده و شریعت‌شان دورکرده، باور و شیوه‌ی زنده‌گی کاپیتالیستی را در آن‌ها ایجاد کرده است. مفهوم امت وسط یکی از مفاهیمی‌ست که در این زمینه از آن بیشترین استفاده شده است؛ این مفهوم با سیاقی غلط و ناصواب و به شکل وارونه توسط مغرضین معرفی گشته که زمینه را برای حملات وحشیانه‌ی قدرت‌ها بر سرزمین‌های اسلامی آماده ساخته است و همین موضوع اهرمی شده که قدرت‌ها بیشترین امتیازگیری خود را توسط آن کرده اند.
واژگان کلیدی: امت وسط،‌ عدالت، اسلام، کاپیتالیسم.
واژه‌های نظیر افراط‌گرایی، تندروی، تحجر، جزم‌اندیشی، اعتدال، میانه‌روی و غیره بعد از 11 سپتامبر2001، جایگاه ویژه‌ای در قاموس زبانی کشورهای اسلامی یافته است. بحث در خصوص واژه‌های بالا که هرکدام بار معناییِ متفاوتی را یدک می‌کشد، در بازار سخن‌پراکنی رونق زیادی یافته که هر شخص ناظر بر وسع خود تلاش می‌کند تا از آن بی‌بهره نماند. در دو دهه‌ی اخیر نویسنده‌گان، رسانه‌ها، سازمان‌ها و نهادهای ملی و بین‌المللی توجه زیادی را درین زمینه مبذول داشته اند.
حملات یازدهم سپتامبر دلیل بزرگی بود که حمله‌ی امریکا بر افغانستان و دیگر کشورهای اسلامی را توجیه می‌کرد، امریکا با مقصر دانستن گروه‌های اسلامی که بر آن‌ها برچسپ تندرو و افراطی را زد و عام‌کردن این فکر در فضای عمومی، جنگ علیه تروریسم و افراطیت اسلامیِ خودساخته‌ا‌ی را آغاز کرد. این توجیه محکمی بود که امریکا به بهانه‌ی آن رضایت مردم خود و جامعه‌ی جهانی را برای حمله به افغانستان برای مبارزه با طالبان به‌دست آورد؛ گروهی‌که به ادعای دولت امریکا، با حمایت آن از القاعده، امنیت ملی کشورش به مخاطره افتاده است.
ارتباط عمیقی میان حمله‌ی امریکا به سرزمین‌های اسلامی و گسترده‌شدن بحث اسلام افراطی و معتدل وجود دارد. ورود امریکا به خاورمیانه به‌خاطر نیل به اهداف سیاسی و اقتصادی‌اش، به برکت داغ‌شدن بحث افراطیت و اعتدال اسلامی بود و امریکا هم با سازماندهی گروه‌های وحشی‌ِ مانند داعش، استفاده اعظم را از این وضعیت کرد. یورگن تودن هوفر خبرنگار آلمانی که در خصوص داعش تحقیق کرده، در کتاب‌اش تحت نام “ده روز با داعش” چگونه‌گی به‌راه‌انداختن جنگ در سرزمین‌های اسلامی توسط امریکا را شرح می‌دهد، بدون شک ایجاد و ترویج کانسپت‌های اسلام افراطی و معتدل برمی‌گردد به قدرت‌های بزرگی که قصد استفاده‌ی سیاسی و اقتصادی را از سرزمین‌های اسلامی داشتند و دارند. و یقیناً بدنام کردن اسلام و مسلمانان توسط گروه‌های مانند داعش، کار همان کسانی‌ست که در پی ترویج چهره‌های متفاوت از اسلام بودند.
آغاز مباحث تعریف‌های متفاوت از اسلام توسط مسلمانان دانش‌آموخته‌ی غرب و شرق صورت گرفت، قسمی‌که در زمان حضور شوروی سابق در افغانستان، بحث‌های اسلام افراطی و معتدل در دانشگاه کابل و دیگر شهرهای کشور به‌وجود آمد. بعد از خروج شوروی سابق و ورود امریکا بعد از وقفه‌ی چندساله، این مسأله بسیار پررنگ‌تر شد. مبارزین این جنگ فکری با تعاریف غلط و بازتعریف مفاهیم عقیدتی مردم، وارد میدان شدند. از آیات و احادیث اسلامی استفاده کردند، طوری‌که آن‌را برای جوانان با سیاق غلط و تفسیر اشتباه معرفی ‌کردند و فکر و عمل او را به سمتی جهت دادند که منافع شان تأمین شود.
یکی از همان مفاهیم اساسی اسلام، مفهوم “امت وسط” است که با تعریف و تفسیر اشتباه آن برای مسلمانان، اساس یک فکر غیراسلامی را بین مردم پایه‌ریزی کردند که می‌توانند به‌صورت مؤثر برای نایل‌شدن به اهداف شان از آن استفاده کنند. مفهوم “امت وسط” را به معنای امت میانه و معتدل معرفی کرده و آن‌را به شکلی تطبیق کردند که حتی مسلمانان از اساس عقیدتی خود به خاطر آن دور شده اند. یقیناً با ایجاد این مفهوم اشتباه ذهن مردم را آماده ساختند تا اساس فکر کپیتالیستی و لیبرال را بپذیرند؛ سازش‌گری که اساس ایدیولوژی کاپیتالیسم است با بازتعرف مفهوم “امت وسط”، در بین مسلمانان مجال تطبیق را یافت و اکنون نظام‌های کاپیتالیستی در کشورهای اسلامی و در بین مسلمانان به ساده‌گی وبدون هیچ‌گونه مخالفتی از سوی شان تطبیق می‌گردد.
بهتر است نظری به این مفهوم سرنوشت‌ساز اسلامی بی‌اندازیم؛ الله سبحانه و تعالی در سوره‌ی بقره چینین می‌فرماید:
(وَ کَذَلِکَ جَعَلْنَاکُمْ اُمَّةً وَسَطاً لِتَکُونُوا شُهَدَاءَ عَلَی النًاسِ…)

ترجمه: آری چنین است که شما را (امت وسط) بهترین امت‌ها گردانیدیم، تا بر مردمان گواه باشید.

در تفسیر آیت بالا، مراد از امت وسط، بهترین امت و امت عادل گفته شده است. بعد از این‌که مسلمانان امت وسط خوانده‌شده‌اند، باز گفته شده که تا بر مردم گواه و شاهد باشید، لازمه‌ی شهادت عدالت است و شاهد باید عادل باشد. بناءً مراد از آیت فوق، تأکید بر عدالت مسلمانان است نه بر میانه‌روی و سازش‌گری آن‌ها. شوربختانه نه‌تنها این آیت، بل آیات فراوانی اند که با تفسیر غلط به هدف تطبیق پلان‌های سیاسی و اقتصادی، به خورد مردم بالأخص جوانان داده می‌شود. از منابع اسلامی در جهت اغوای مردم و آماده‌ساختن شان برای تطبیق پلان‌ها استفاده می‌شود.
پررنگ‌شدن مباحث اسلام افراطی و معتدل،‌ گفتمان مبارزه علیه به‌اصطلاح تروریسم اسلامی، حمله‌ی قدرت‌های بزرگ به کشورهای اسلامی به بهانه‌ی مبارزه با تروریسم و تعریف نادرست از منابع و نصوص اسلامی،‌ چند وجه این قضیه پیچیده بوده که به شکلی ماهرانه سازماندهی شده که هرکدام از وجوه آن به هدفی خاص طراحی شده است؛ گفتمان مبارزه با تروریسم و برجسته‌کردن آن، مردم کشورهای قدرت‌مند را قناعت داد تا راضی به حمله‌ی نظامی کشورشان به کشورهای اسلامی شوند، پررنگ ساختن مباحث اعتدال و افراطیت اسلامی که هیچ اساس درستی ندارد،‌ مردم کشورهای اسلامی را اغوا کرده تا در مقابل توحش استعمارگران خاموشی اختیار کرده و تحمل نمایند، و در نتیجه‌ی خاموشی مردم در هردو جانب، کشور استعمارگر در تبانی با مسؤولین مزدور وارد کشورهای اسلامی شده و از هیچ جنایتی دریغ نمی‌کند.
هرگفتمانی که در جهت منافع استمارگران شکل می‌گیرد، حکومت فعلی و نماینده‌گان آن در بین مردم تلاش دارند تا حتی‌الامکان با استفاده از هر وسیله بر مردم غالب آیند. منابع و نصوص اسلامی یکی از مراجع مهم در زمینه پنداشته می‌شود که سؤءاستفاده‌ی بزرگی در این زمینه از آن شده و می‌شود. در گفتمان صلح و ایجاد نهادهای کاپیتالیستی که مهم‌ترین شان اند و غیره گفتمان‌ها، از مصادر احکام اسلامی که مردم احساسات زیادی به آن دارند،‌ استفاده‌ی اعظمی از آن می‌شود. مانند امت وسط که به‌جای امت عادل و مسلمان و امتی که اسلام را صد در صد برخود بدون کدام سازش تطبیق کند، امت میانه‌رو و سازش‌گر معرفی شده است که در مواجه با مشکلات سریعاً از باور و تطبیق حکم شریعت کوتاه می‌آید.
باید بسیار مراقب بود تا زهر افکار غیراسلامی ما را گرفتار خود نسازد. این امر مستلزم شناخت درست مراجع تفاسیر و عناصر فعال جامعه است؛ عناصری مانند حکومت، رسانه‌ها، نویسنده‌گان و غیره که وظیفه‌ی ترویج مفاهیم را در بین مردم عهده‌دار اند، باید مراقب باشیم تا بیش از این مراجع کاپیتالیستی و غیراسلامی مفاهیم اسلام را به شکل وارونه و غلط به ما معرفی نکنند.
نویسنده‌: تمیم افشار

Print Friendly, PDF & Email

مردم نیز مشاهده کرده اند

سرایت مساوات در تکلیف زن

چکیده: الله سبحانه و تعالی زن و مرد را با جنسیت متفاوت آفریده و نظام …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *