چرا “سرمایه داری” اضطراب می آورد؟

روزی تصمیم گرفتم ساعتی بخرم، وقتی به اولین دکان وارد شدم، چشمم به انواع و اقسام مختلف ساعت افتاد که با دیزاین ها، رنگ ها، اندازه ها و… آماده فروش بودند. پس از نگاه کلی به تمام ساعت ها با خودم گفتم کدام یک را انتخاب کنم، اما نتوانستم بالای یکی دل بندم. به دکان بعدی مراجعه کردم که قضیه بار دیگر تکرار شد. وقتی قضیه را با دوستانم شریک کردم آنها نیز داستان مشابهی را که خود تجربه کرده بودند برایم بیان کردند. همینجا بود که فهمیدم این یک مشکل عادی و فردی نیست، بلکه چالش جمعی است که باید بر وی مکث عمیقی کرد و راه حلی دریافت.

وقتی به منابع کتبی و تصویری پیرمون موضوع مراجعه کردم موارد مفید و خوبی در خور دهنم دادند. بالاخره به نتیجه ملموس و سودمندی دست یافتم که ذهنم را آرام و قلبم را اطمینان بخشید.

بیاد داشته باشیم وقتی به بازار می رویم و اجناس و اشیاء را به ظواهر مختلف می بینیم آنرا خورده نگیریم. چون این ناشی از تفکریست که امروزه متأسفانه دنیا ره به گروگان گرفته است. در نتیجه تحقیق ام دریافتم که تعدد انتخاب ها و گزینه ها براساس ادعای غرب به منظور سعادت و خوشبختی انسان ها صورت گرفته است.

کشورهای غربی همواره ادعا کرده اند به هر اندازه ای که برای افراد در انتخاب آزادی داده شود، به همان اندازه فرد خوشحال و با نشاط می شود، چون مانعی بر انتخاب وی نیست. ازینرو، شرکت های تولیدی همه روزه یک شی را با دیزاین های متفاوت به بازار عرضه می کنند و تحت نام پیشرفت به فروش می رسانند. خوب، اگر شما بخواهید یک مبایل، ساعت و…بخرید به زودی نمی توانید تصمیم بگیرد که کدام مودل را بخرید. چون در این حالت شما دچار وضعیتی می شوید که تصمیم میگیرید هیچ یک را انتخاب نکنید.

چرا چنین چیزی اتفاق می افتد؟

لینا شینگار دانشجوی دانشگاه استنفورد-امریکا تحقیقات را که خود انجام داده در برنامه تید تاک(TED TALK) چنین می گوید:” در برابر سوپر مارکیت بزرگ که 348 نوع مربا داشت تحقیقات خود را انجام دادیم. ما مربا را برای آزمایش این تحقیق انتخاب کردیم و به دو دسته طبقه بندی نمودیم؛ در دسته اول 6 نوع طعم متفاوت مربا را گذاشتیم و در دسته دوم 24 نوع آنرا قرار دادیم. و دو چیز را مشاهده کردیم؛ اول اینکه در کدام مورد مردم تمایل بیشتر داشتند تا ایستاده شوند و مربا را آزمایش کنند. زمانی که تعداد نمونه ها 24 تا بود افراد بیشتری ایستادند، تقریبا 60 درصد. و زمانی که 6 نمونه بود تقریبا 40 درصد مردم ایستادند. چیزی دیگری که ما مشاهده کردیم این بود که در کدام دسته مردم بیشتر مربا میخرند.در اینجا ما اثر معکوس را دیدیم. وقتی که تعداد نمونه ها 24 تا بود تنها 3 درصد مردم که ایستادند مربا خریدند. و زمانی که نمونه ها 6 تا بود30 درصد از آنها واقعا مربا خریدند”

پژوهش فوق توانست تا اندکی جوابگوی چالش من و أمثال من باشد. چون به هر میزان که تعداد گزینه ها بیشتر شود به همان اندازه تصمیم گیری ما دشوارتر می گردد. اما اگر انتخاب ها کمتر شوند، می توانیم بطور دقیق و عاری از هرنوع استرس و مقایسه های ذهنی یک ساعت، مبایل و… را انتخاب کنیم.

این تحقیق و تحقیقات دیگری نشان می دهند که انسان ها با روبرو شدن در برابر گزینه های بیشتر خوشحال و سعادتمند نه بل دچار استرس و سرگیچی می شوند چون با ارائه گزینه های بیشتر ذهن انسان درگیر معلومات بیشتر و متفاوت میگردد که فعالیت مغز را کند می سازد و شخص نمی تواند به درستی تصمیم گیرد. معلومات بیشتر سبب حالت مقایسوی در ذهن میگردد، جزآنکه شخص خریداری خود را مبنی بر قیمت شی یا همان جنس متداول و معمولی خریداری کند تا از آن حالت به راحتی عبور نماید. و در اخیر نیز شخص خریدار دچار اظطراب بوده و احساس راحتی نمی کند. چون هنوز در مورد اجناس دیگری نیز فکر میکند که شاید بهتر از جنس باشد که وی خریداری کرده است.

پس از این تحقیق پی بردم که تعدد گزینه ها؛ شکل دادن و ظاهر آرایی کردن در اجناس و اشیاء برخاسته از جهان بینی غرب در قبال هدف زندگی است که به گونه مادی ظاهر می شود. چون هدف زندگی غرب، واحد و باثبات نیست بلکه همواره دچار تحول و تغییر بوده است؛ ابتداء هدف زندگی را پیشرفت، سپس سعادت و اما در حال حاضر زنده ماندن تعریف می کنند. ازینرو، تعدد گزینه ها ناشی از تعدد اهداف زندگی در غرب است که بر خلاف ادعای آنها که می گویند تعدد گزینه ها باعث سعادت و نشاط افراد می گردد، اضطراب و سراسیمگی را بوجود آورده و تصمیم گیری را به چالش می کشد. تغییر در مسیر هدف زندگی به معنی شکست و انحراف از مسیر فطری زندگیست که کشورهای غربی به آن مواجه اند. به هر اندازه ای که اهداف آنها تغییر می کند و مال و اجناس دنیا را با چهره ها و دیکورهای گوناگون وارد جامعه می کننده به همان اندازه میزان استرس و تشویش افراد را بالا می برند. تحقیقات و پژوهش های امروزی تأیید کننده این ادعاست. اساس نظام اقتصادی غرب عرضه بیشتر و فروش محصولات بالای افراد جامعه است. پس شرکت های تولیدی که حلقوم سرمایه داری اند دست به بازاریابی گسترده برای محصولات خود می زنند و خریداران تولیدات خود را برچسپ های مدرن، آگاه، پیشرفته و… می زنند. اما افرادی که توانایی خرید آنرا ندارند إحساس عقب مانده گی، فقر و ناتوانی می کنند. همیجناست که تیر کسب سعادت و خوشحالی به خاک می خورد و افراد جامعه برخلاف ادعای آنها گرفتار امراض روانی می گردند. آنهای که همرنگ بازار نیر در حرکت اند اضطراب خرید مال بعدی را دارند.

از سوی دیگر، این ایده غرب برای حفظ بقای خود و سرگرمی افراد جامعه وضع شده است تا نتوانند بر ماهیت و چالش های ناشی از نظام حاکم تفکر کنند. تجمل بخشیدن بر اجناس و اشیاء و تغییر در اهداف زندگی وسیله بقاء سرمایه داریست که جز فریب و سراب برای انسانها چیزی بیش نیست. غربی ها بخوبی می دانند که افراد خود و جوامع دیگر را چگونه در دام غفلت و تحت سایه مود و فیشن قرار دهند. ازینرو، برنامه های متعدد در سراسر جهان بر گزار می کنند تا از یک سو لگام مطیع شدن را بر گردن افراد بیندازند و از سوی دیگر تولیدات خود را به فروش برسانند.

اما برای ما به عنوان یک مسلمان که با چنین واقعیتی مواجه می شویم، راه حل عقلی و فطری از قبل ارائه شده است. اسلام که جهان بینی متفاوت از غرب دارد، هدف زندگی اش واحد و تغییر ناپذیر است. سعادت و هدف زندگی در ایدیولوژی اسلام طوری تعرفی می شود تا همه استرس ها، اضطراب ها و… را از میان بردارد. هدف زندگی در اسلام ابتلاء است، نه مادی پروری. اسلام دیدگاه مادی پروری را بطور خاص به چالش می کشد.

پس به هر میزان که دنبال سعادت در دنیا برویم به همان اندازه غرق بدبختی ها می شویم. چون مال و اجناس دنیا نه از دیدگاه عقلی و نه هم قرآنی می تواند آرامبخش روح و روان انسان باشد. پس براینکه هدف زندگی اسلامی و افکار آن در زندگی ما حاکم شود تا از تعدد هدف های زندگی و گزینه ها و انتخاب های گوناگون و گیچ کننده بدور باشیم، تسلط هدف زندگی اسلامی بر زندگی ما لازم است. این هدف به تنهایی حاکم نمی شود جز با داشتن قدرت و قانون منظم؛ که می شود نظام و دولت تعریف کرد.

بکتاش سادات

Print Friendly, PDF & Email

مردم نیز مشاهده کرده اند

دار الامان او باګرام؛ يو بام او دوې هواوې

د امريکا ولسمشر د نومبر په ۲۸ مه په ناڅاپي سفر په افغانستان کې د …

یک نظر

  1. موفق و سربلند بوده باشید برادران عزیزم

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *